freeforum.gr

δοκιμαστική λειτουργία - συμβουλές καλόδεχτες

Το μοντέλο της ελεύθερης αγοράς και ο ανταγωνισμός

User avatar
orestis_ts
Posts: 430
Joined: Fri Jun 27, 2014 11:11 am

Το μοντέλο της ελεύθερης αγοράς και ο ανταγωνισμός

Postby orestis_ts » Sat Feb 14, 2015 11:20 am

Όπως θα πρέπει να ξέρουν οι ασχολούμενοι με την οικονομία, έστω και πολύ επιφανειακά, το μοντέλο της ελεύθερης αγοράς, προϋποθέτει πλήρη ανταγωνισμό και όχι ολιγοπωλιακές ή μονοπωλιακές καταστάσεις....

Λίγες λυκειακές γνώσεις λοιπόν για τους οπαδούς της ελεύθερης αγοράς.
ΑΡΧΕΣ οικονομικής θεωρίας

Γ' ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ
http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show ... /944,3461/
..........
Ένα άλλο είναι ο βαθμός ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων ενός κλάδου, πού εξαρτάται από τον αριθμό των επιχειρήσεων και από την ομοιογένεια του προϊόντος που παράγουν και διαθέτουν. Με βάση το κριτήριο αυτό οι μορφές αγοράς που εξετάζονται σ' αυτό το κεφάλαιο είναι: Ο πλήρης (ή τέλειος) ανταγωνισμός, το μονοπώλιο, το ολιγοπώλιο και ο μονοπωλιακός ανταγωνισμός. Κάθε επιχείρηση, ανάλογα με τη μορφή αγοράς στην οποία ανήκει το προϊόν που παράγει, διαμορφώνει και αντίστοιχη συμπεριφορά σχετικά με: (i) Την ποσότητα του προϊόντος που θα παράγει, (ii) την τιμή στην οποία θα προσφέρει την ποσότητα αυτή και (iii) τις άλλες ενέργειες που θα κάνει για να αυξήσει το κέρδος της.
Επισημαίνεται ότι πάντα αναφερόμαστε σε μια ιδεατή επιχείρηση που, ενώ έχει διαφορές με όλες τις πραγματικές επιχειρήσεις, συνδυάζει όλα τα κοινά τους στοιχεία και έτσι γίνεται η αντιπροσωπευτική του κλάδου.
2. Πλήρης (ή τέλειος) ανταγωνισμός
Η αγορά ενός προϊόντος θεωρείται πλήρως ανταγωνιστική, όταν έχει τα εξής χαρακτηριστικά:
α. Υπάρχει μεγάλος αριθμός επιχειρήσεων που παράγουν το προϊόν.
β. Το προϊόν όλων των επιχειρήσεων είναι ομοιογενές.
γ. Υπάρχει ελευθερία εισόδου και εξόδου των επιχειρήσεων στον κλάδο παραγωγής

Ας δούμε πιο αναλυτικά τη σημασία αυτών των χαρακτηριστικών.
α) Όταν λέμε μεγάλος αριθμός επιχειρήσεων που παράγουν το προϊόν, εννοούμε ότι η κάθε μια επιχείρηση χωριστά δεν μπορεί με τις ενέργειές της να επηρεάσει την τιμή του προϊόντος. Η τιμή του προϊόντος καθορίζεται στην αγορά από τις δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης και είναι δεδομένη για την επιχείρηση. Ο βασικός λόγος που ισχύει αυτό είναι ότι η ποσότητα προϊόντος που παράγει κάθε επιχείρηση είναι ένα ελάχιστο μέρος της συνολικής παραγωγής και προσφοράς όλων των επιχειρήσεων του κλάδου. Επομένως αύξηση ή μείωση της προσφοράς από έναν παραγωγό δεν έχει καμιά ουσιαστική επίδραση στην αγοραία προσφορά του προϊόντος και δεν μεταβάλλει την τιμή του. Επίσης δε συμφέρει τον μεμονωμένο παραγωγό να διαθέτει το προϊόν του σε τιμή διαφορετική από την τιμή που έχει διαμορφωθεί στην αγορά γιατί, αν προσφέρει σε μεγαλύτερη τιμή, οι αγοραστές μπορούν να βρουν το ίδιο προϊόν φτηνότερο στην αγορά, ενώ, αν το προσφέρει σε μικρότερη τιμή, θα μειωθούν τα έσοδά του

............
....
β) Το προϊόν που προσφέρεται από όλες τις επιχειρήσεις είναι ομοιογενές. Οι καταναλωτές θεωρούν ότι όλες οι παραγόμενες και προσφερόμενες μονάδες προϊόντος από τις επιχειρήσεις του κλάδου είναι ίδιες.
γ) Είναι ελεύθερη η είσοδος και η έξοδος των επιχειρήσεων στον κλάδο παραγωγής του προϊόντος. Αυτό σημαίνει εξασφάλιση του ανταγωνισμού, μεταβολές στην αγοραία προσφορά και, συνεπώς, στην τιμή του προϊόντος και τα κέρδη των επιχειρήσεων. Όταν ένας κλάδος παραγωγής εμφανίζει μεγάλα κέρδη, τότε και νέες επιχειρήσεις μπορούν να παράγουν το προϊόν, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η αγοραία προσφορά και να μειώνεται η τιμή του. Αντίθετα, όταν σε ένα κλάδο υπάρχουν ζημιές, κάποιες επιχειρήσεις σταματούν την παραγωγή του προϊόντος, με. αποτέλεσμα να μειώνεται η προσφορά και να αυξάνεται η τιμή του.
Πρέπει να επισημάνουμε ότι ο πλήρης ανταγωνισμός είναι μια μορφή αγοράς που πολύ δύσκολα τη συναντάμε στην πραγματικότητα. Οι συνθήκες παραγωγής και διάθεσης ενός προϊόντος είναι διαφορετικές για κάθε επιχείρηση, όπως επίσης είναι δύσκολο για τον καταναλωτή να μην επηρεαστεί σχετικά με την ομοιογένεια του προϊόντος και από άλλα στοιχεία, για παράδειγμα, από τον τόπο παραγωγής για τα γεωργικά προϊόντα. Η μελέτη του όμως μας επιτρέπει να κατανοήσουμε ευκολότερα διάφορα οικονομικά φαινόμενα, όπως για παράδειγμα τη θεωρία των τιμών. Εξάλλου ο πλήρης ανταγωνισμός μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μέτρο σύγκρισης με τις υπάρχουσες συνθήκες μιας πραγματικής αγοράς. Ως αγορά πλήρους ανταγωνισμού μπορούμε να θεωρήσουμε το χρηματιστήριο και ορισμένα αγροτικά προϊόντα, όπως για παράδειγμα σιτάρι, ρύζι, καλαμπόκι.
......
.........
Οι νεοφιλελεύθεροι θεωρούν ότι πρέπει να περιοριστεί ο ρόλος του κράτους αποκλειστικά στην προστασία του ανταγωνισμού. Κάτι που φυσικά είναι λάθος αλλά και αν θεωρήσουμε σαν υπόθεση εργασίας, ότι ήταν σωστό, το κράτος θα ήταν απλά αδύνατο να διασφαλίσει την προστασία του πλήρους ανταγωνισμού, μια και κάτι τέτοιο υπάρχει σχεδόν μόνο στα χαρτιά, ενώ είναι εκ των πραγμάτων, ανύπαρκτο για τις περισσότερες παραγωγικές δραστηριότητες.
Επί πλέον αν υποθέσουμε ότι το κράτος είχε την καλή πρόθεση να προσεγγίσει το μοντέλο, θα ήταν αναγκασμένο να παρεμποδίζει την συγκέντρωση κεφαλαίου που οδηγεί σε ολιγοπωλιακές καταστάσεις.
Η συσσώρευση κεφαλαίων δεν μπορεί να υφίσταται σε πλήθος παραγωγών ομοειδών πραγμάτων. Για ένα απλό λόγο, τα κεφάλαια είναι περιορισμένα και όταν έχουμε συσσώρευση μοιράζονται αναγκαστικά σε λίγους.

Επειδή δε οι νεοφιλελεύθεροι οικονομολόγοι ξέρουν πολύ καλά την λούμπα, στις μετρήσεις ως προς την συμμόρφωση με το μοντέλο της ελευθερίας αγοράς, πάντα αφήνουν απ έξω την ύπαρξη πολλών παραγωγών....
Συγκεκριμένα στους 10 δείκτες που αξιολογεί το Heritage (από τους πλέον γνωστούς οίκους αξιολόγησης) δεν υπάρχει κανείς που να μετράει το βαθμό ανταγωνισμού. http://www.heritage.org/index/book/methodology

Το πρόβλημα τελικά είναι ότι το οικονομικό μοντέλο της ελεύθερης αγοράς δεν δουλεύει με ολιγοπωλιακές καταστάσεις, που είναι και ο κανόνας στην αγορά σήμερα, αλλά μόνο με πλήρη ανταγωνισμό, που εκ των πραγμάτων είναι ανύπαρκτος στην πράξη. Πρόκειται για ένα από τα βασικά προβλήματα του μοντέλου.
(Άλλα σημαντικά είναι η χαοτική φύση της οικονομίας, η έλλειψη αντικειμενικής πληροφόρησης, η χωροχρονική απόσταση δράσης αποτελέσματος, η ελλιπής γνώση περιβαλλοντολογικών επιπτώσεων, η λανθασμένη υπόθεση ότι οι συναλλασσόμενοι λειτουργούν με βάση την λογική, η ανισότιμη διαπραγμάτευση και άλλα.)

Όσο και να ακούγεται περίεργο σε μερικούς που έχουν διαβάσει απόψεις μου, είμαι οπαδός της "ελεύθερης αγοράς" θεωρώντας την ένα σύστημα που χωρίς να φτάνει άλλα ιδανικά και ανεφάρμοστα συστήματα (πχ κομμουνισμό), έχει κάποια πολύ καλά έως εξαιρετικά στοιχεία. Αλλά δυστυχώς είναι εξ ίσου ανεφάρμοστο.
Οπότε το ερώτημα, για μένα, είναι ποια εφαρμόσιμα μοντέλα πλησιάζουν καλύτερα το θεωρητικό μοντέλο. Και ένα μοντέλο που επιτρέπει την μεγιστοποίηση της συσσώρευσης κεφαλαίου, εξ ορισμού μειώνει την δυνατότητα ύπαρξης πολλών παραγωγών.
Έτσι ο Κευνσ, κατά την γνώμη μου, πλησιάζει περισσότεροι ένα σχετικά λειτουργικό μοντέλο προσέγγισης της ελεύθερης αγοράς, από ότι ο Φρίντμαν.



User avatar
orestis_ts
Posts: 430
Joined: Fri Jun 27, 2014 11:11 am

Re: Το μοντέλο της ελεύθερης αγοράς και ο ανταγωνισμός

Postby orestis_ts » Sun Mar 05, 2017 1:53 pm

Το μοντέλο είναι απλό. Όσες διορθώσεις και να του χώσεις η ουσία δεν αλλάζει.
Ο φίλος μας το περιγράφει γλαφυρά, απλοϊκά ίσως. Αλλά τι να κάνουμε αυτό είναι....

Σε αγαθά ισχυρά ανελαστικής ζήτησης, που δεν διασφαλίζεται πληθώρα παραγωγών που διαθέτων στο ίδιο χωροχρονική σημείο το ίδιο προϊόν (δηλαδή πλήρης ανταγωνισμός), η κρατική παρέμβαση, καθορισμού των τιμών με βάση το κόστος παραγωγής και όχι την ζήτηση, είναι η μόνη λογική επιλογή.
https://iordanoglou.wordpress.com/2013/ ... o-serfdom/
Competition_SEO-.jpg
Last edited by orestis_ts on Mon Mar 06, 2017 6:52 pm, edited 1 time in total.



User avatar
orestis_ts
Posts: 430
Joined: Fri Jun 27, 2014 11:11 am

Re: Το μοντέλο της ελεύθερης αγοράς και ο ανταγωνισμός

Postby orestis_ts » Mon Mar 06, 2017 6:51 pm

Πάμε πάλι βήμα βήμα....
Η παραγωγική δομή των επιχειρήσεων, απαιτεί λίγους εργάτες με υψηλή εξειδίκευση και κατά κανόνα περισσότερους εργάτες με χαμηλή ειδίκευση*.
Αυτό σημαίνει ότι η φύση της παραγωγής συνεπάγεται ότι θα εμφανίζεται πάντα ένα σημαντικό πλεόνασμα ατόμων που θα αναζητούν εργασία σε θέσεις χαμηλής εξειδίκευσης, ακόμα και αν έχουν υψηλά τυπικά και ουσιαστικά προσόντα. Από την άλλη είναι πλέον δεδομένο ότι στον δυτικό κόσμο δεν επιτυγχάνεται μηδενική ανεργία για μακρόν, κάτι που άλλωστε ΔΕΝ είναι και ζητούμενο για τις κυβερνήσεις και τους επιχειρηματίες, ακριβώς γιατί θα ισχυροποιούσαν την διαπραγματευτική θέση των εργατών.

Άρα οι ανειδίκευτοι ή ορθότερα όσοι αναζητούν θέσεις εργασίας χαμηλής εξειδίκευσης, γιατί δεν βρίσκουν καλύτερες ούτε με σφαίρες, θα είναι πάντα σε περίσσευμα.
Το σταθερό περίσσευμα εργαζομένων για θέσεις χαμηλής εξειδίκευσης, συνοδεύεται από μια ανελαστική ζήτηση εργασίας. Προφανώς χωρίς εργασία φυτοζωείς ή ψοφολογάς, άρα η ζήτηση εργασίας είναι ισχυρά ανελαστική (για το σύνολο των πολιτών που δεν έχουν δική τους επιχείρηση). Και λόγο της ανελαστικότητας σε συνθήκες υψηλής προσφοράς, η αμοιβή της εργασίας πέφτει.... Και πέφτει....

Αυτό σημαίνει ότι υφίσταται ένα αρνητικό ανατροφοδοτικό σπιράλ που οδηγεί τους μισθούς σε χαμηλότερα επίπεδα, μέχρι την πλήρη εξαθλίωση που θα επιτρέπει την ελάχιστη επιβίωση ή και ποιο κάτω, μια και η απαραίτητη για τις επιχειρήσεις, αναπαραγωγή της εργατικής τάξης ικανοποιείται από την επιβίωση μέρους της....
Σε αυτά τα πλαίσια προφανώς και δεν μπορεί να υπάρξει ελεύθερη αγορά εργασίας, μια και η ελεύθερη αγορά θα απαιτούσε την δημιουργία μιας δυναμικής ισορροπίας (που δεν υφίσταται στο σχήμα), εφόσον η μετατόπιση της προσφερόμενης εργασίας προς "περιοχές" υψηλής ζήτησης, είναι περιορισμένη (δηλ. δεν είναι δυνατό το σύνολο των πολιτών να δημιουργεί νέες παραγωγικές μονάδες για να καλύψει την ανεργία του. Ένα μικρό μόνο μέρος θα το καταφέρει).

Όταν η ελεύθερη αγορά υφίσταται στρεβλώσεις, όπως στο μοντέλο που περιγράφω, παρεμβαίνει ρυθμιστικά το κράτος ή ο κόσμος ψοφολογάει...
Η πλέον στοιχειώδης παρέμβαση είναι ο ελάχιστος θεσμοθετημένος μισθός.

------------

Μήπως υπάρχει όμως πάτος στο σπιράλ που ανέφερα; Και ναι και όχι. Μια βασική απαίτηση της σύγχρονης δομής της παραγωγής στον καπιταλιστικό κόσμο, είναι ότι κάποιος θα πρέπει να αγοράζει τα παραγόμενα προϊόντα. Αν η παραγωγική δυναμική αυξάνεται αλλά αυξάνονται και οι άνεργοι ή μειώνονται οι μισθοί για το σύνολο, η μείωση του κόστους παραγωγής κάπου παύει να επιτρέπει την διασφάλιση πωλήσεων. Οι λύσεις στο πρόβλημα δεν είναι εύκολες, ούτε επιθυμητές για πολλούς που έχουν την εξουσία στα χέρια τους. Έτσι βλέπουμε πολλούς να απορρίπτουν τον ελάχιστο μισθό, γιατί διαταράσσει την ελεύθερη διαπραγμάτευση της αγοράς....

---------------
*Το πρόβλημα βέβαια έχει και μια άλλη ποιο δυσάρεστη μακροχρόνια πτυχή που ανέφερε κάπου ο Χόκινς. Βαθμιαία οι θέσεις εργασίας των ανειδίκευτων μειώνονται, υποκαθιστούμενες από μηχανές. Αυτό σημαίνει πως το πρόβλημα που αναφέρθηκε θα επιτείνεται στο μέλλον. Οπότε τα κράτη πρέπει εκτός από την θεσμοθέτηση ελάχιστων μισθών, να μεριμνούν για την δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Κάτι που είναι μάλλον δύσκολο στα πλαίσια του καπιταλιστικού συστήματος, ειδικά στην νεοφιλελεύθερη εκδοχή του.




Return to “Οικονομία”

cron