freeforum.gr

δοκιμαστική λειτουργία - συμβουλές καλόδεχτες

Ο ορθός τρόπος μετάδοσης των αξιών στους νέους

Μια Κίνηση που συνθέτει την πνευματικότητα με την ανιδιοτελή ακτιβιστική δράση.
User avatar
caprica_st
Posts: 167
Joined: Sat Feb 15, 2014 9:06 pm

Ο ορθός τρόπος μετάδοσης των αξιών στους νέους

Postby caprica_st » Mon Oct 20, 2014 2:10 pm

Το ποιο κάτω κείμενο, από τον Γιάννη Αυγουστάτο
=======

Ο ορθός τρόπος μετάδοσης των αξιών στους νέους
**************************************************************************

Όπως ένας οργανισμός αρρωσταίνει ή φυτοζωεί, όταν δε βρίσκει στο φυσικό περιβάλλον τις ουσίες που χρειάζεται για να συντηρηθεί και να ευδοκιμήσει, έτσι λιμοκτονούν ηθικά και οι νέοι που δε βρίσκουν μέσα στην παιδεία τα στοιχεία που θα θρέψουν το πνεύμα τους, για να δυναμώσει και να ακτινοβολήσει. Σύμφωνα με τον Πλάτωνα ο απώτερος σκοπός της παιδείας δεν είναι η εκμάθηση τεχνών και η απόκτηση δεξιοτήτων, αλλά η αρμονική ανάπτυξη της ψυχής των πολιτών. Η Πλατωνική παιδεία είναι η τέχνη εκείνη που μεταστρέφει την ψυχή από την περιοχή του γίγνεσθαι στην περιοχή του Όντος . Ολόκληρο το εκπαιδευτικό μας σύστημα είναι προσανατολισμένο στην απομνημόνευση πληροφοριών και αυτή αποτελεί τελικά το κατ’ εξοχήν κριτήριο αξιολόγησης μεταξύ των μαθητών. Η παιδεία σήμερα, αντιμετωπίζεται ως επένδυση για μελλοντικά οικονομικά οφέλη και λιγότερο σαν χαρά της γνώσης, περιπέτεια της μάθησης. Από τροφό του πνεύματος η παιδεία μετατρέπεται σε δυνάστη. Με επιβαλλόμενη κλίμακα αξιών, με κάθε λογής κανόνες, παραγγέλματα και κηρύγματα χτίζεται ένα καλά περιχαρακωμένο φρούριο, μέσα στο οποίο επιδιώκεται να φυλακιστεί το πνεύμα των νέων. Ένας αυταρχικός εκπαιδευτικός που επιβάλλει τις αξίες του στους μαθητές του από υπέρμετρο ζήλο, είναι αναμφίβολα εξίσου καταπιεστικός όσο κι ένας δεσμοφύλακας που κάνει το καθήκον του. Οι θεματοφύλακες της «μόνης και ορθής πίστης» σπέρνουν το φόβο και την αντίδραση στη νεανική καρδιά.

Οι αντιφατικές αλήθειες που φυτεύονται ανεξέταστες στις αθώες ψυχές είναι πηγή σύγχυσης και ψυχοπαθολογίας για τα άτομα που δεν έχουν αναπτύξει διάκριση. Οι καλές προθέσεις δεν δικαιολογούν τον ευνουχισμό της κριτικής σκέψης, την παρεμπόδιση του πειραματισμού και την αποστέρηση της ανεκτίμητης εμπειρίας που αποκτάται από τη δοκιμή και την αστοχία.
Στην καλύτερη περίπτωση ο ρόλος του δασκάλου είναι να διευκολύνει την αναζήτηση των αξιών με ταπεινότητα και νηφαλιότητα. Η αφετηρία στην συντροφική αναζήτηση , όπως δείχνουν όλες οι ανθρωπιστικές έρευνες, είναι η αποδοχή και ο σεβασμός προς τον μαθητή. Αμέριστη προσοχή και αποδοχή χωρίς όρους, αναγνωρίζοντας το σχετικό και πεπερασμένο όλων των γνώσεων. Η αληθινή έρευνα ξεκινάει πάντα από την απορία , τον θαυμασμό και την άγνοια και δεν στηρίζεται σε προκατασκευασμένα συμπεράσματα. Η μετριοφροσύνη όχι στη θεωρία αλλά στην πράξη είναι υψίστης παιδευτικής αξίας και σοφίας. Στο θέμα των αρετών ο δάσκαλος οφείλει να ενδύεται τον ταπεινό ρόλο του εμπειρότερου αναζητητή και όχι βέβαια του φορέα της απόλυτης βεβαιότητας .
Οι νέοι βλέπουν παντού κλούβες, κλουβιά και κλούβια ιδανικά, από τα οποία προσπαθούν με κάθε ευκαιρία να αποδράσουν.
Συνεχώς αυξάνεται στο Δυτικό κόσμο η παρέκκλιση των νέων, συχνά παραβατική και αυτοκαταστροφική, οι οποίοι δεν μπορούν να δημιουργήσουν νέα υγιή συστήματα ταύτισης, ούτε να ενσωματωθούν στα παλιά και φθαρμένα. Οι παρεκτροπές είναι ωθήσεις στα πολιτισμικά άκρα, που εντάσσονται στην ανίχνευση και διερεύνηση κάποιου νοήματος. Οι τάσεις αυτές, παρά τις ακραίες συχνά εκδηλώσεις, εμπεριέχουν εμβρυϊκές μορφές ηθικών πεποιθήσεων, που κάτω από σωστή καθοδήγηση μπορούν να ενεργοποιηθούν θετικά.
Θα έπρεπε να αναγνωριστεί ως βασικό ανθρώπινο δικαίωμα το δικαίωμα της αναζήτησης της αλήθειας. Κανείς δε θα εξαναγκαζόταν, τότε, από τη νηπιακή ηλικία σε δογματική πίστη, είτε πρόκειται για θεολογική είτε για φιλοσοφική και ιδεολογική. Μ’ αυτό τον τρόπο καταστρέφεται η ελευθερία της προσωπικής αναζήτησης. Κάθε άτομο πρέπει να βοηθιέται να στηρίζεται στον ίδιο τον εαυτό του, να είναι αρκετά δυνατό για να αμφιβάλλει, να είναι σχετικιστής με όλα τα πιστεύω του περιβάλλοντος. Δεν θα πρέπει να διδάσκεται τι είναι η αλήθεια, γιατί η αλήθεια δεν μπορεί να διδαχτεί, αλλά να βοηθιέται το άτομο να την αναζητήσει. Όπως ποιητικά αναφέρει ο Χαλίλ Γκιμπράν : “Κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να αποκαλύψει σε σας τίποτε άλλο, εκτός από εκείνο που βρίσκεται κιόλας μισοξύπνιο στη χαραυγή της γνώσης σας. Ο δάσκαλος δε δίνει από τη σοφία του, αλλά μάλλον από την πίστη και την αγάπη του. Αν είναι πραγματικά σοφός, δε σας προσκαλεί να μπείτε στο σπίτι της σοφίας του, αλλά μάλλον σας οδηγεί στο κατώφλι του δικού σας νου”.
Στη χώρα που γέννησε τη μαιευτική μέθοδο δεν θα πρέπει να καταφεύγουμε στην παθητική εμφύτευση αχώνευτων δοξασιών στους νεανικούς εγκεφάλους. Στα ιταλικά η λέξη παιδεία,
« educazione», προέρχεται από τη λατινική ex-ducere, που σημαίνει οδηγώ έξω, συνεπώς αποκαλύπτω, εκμαιεύω. Η ενεργητική μαιευτική μέθοδος μάθησης πρέπει να κατέχει κυρίαρχη και ουσιαστική θέση στη σύγχρονη παιδαγωγική, όχι μόνο για τις φυσικομαθηματικές επιστήμες, αλλά και για τη μετάδοση των αξιών. Των αξιών ως θεωρημάτων και όχι ως αξιωμάτων. Η αναζήτηση της αλήθειας δεν είναι μια στεγνή νοητική πράξη αλλά πρέπει να δονείται από τον Θείο Έρωτα, αν θέλει να πετάξει σε μεγάλα ύψη .
Όπως χαρακτηριστικά λέει ο Πλάτων στο Συμπόσιο : «Η σοφία ανήκει στα ωραιότερα πράγματα, ο Έρωτας είναι έρωτας προς το ωραίο, άρα κατ᾽ ανάγκην ο Έρωτας είναι φιλόσοφος. Και ως φιλόσοφος που είναι, βρίσκεται ανάμεσα στη σοφία και την αμάθεια» (Συμπόσιον 204b).
Ο θείος έρωτας της αλήθειας και το ιερό δέος της μέθεξης με τις αρετές αντικαθίσταται τραγικά από τον εξαναγκασμό, τους εκβιασμούς και την υποταγή. Οι περισσότεροι στην κοινωνία μας και ορισμένες ψυχολογικές σχολές , αποδέχονται , ότι ο άνθρωπος γεννιέται αγρίμι (αν όχι αμαρτωλός) πως είναι από τη φύση του βίαιος και πως θα γινόταν τυχοδιώκτης, απάνθρωπος και αιμοβόρος, αν δεν τον δασκάλευαν να είναι καλός !
Ο E.Fromm υποστηρίζει ότι το κάθε άτομο στην προσπάθειά του να προσαρμοστεί μέσα στην κοινωνία υιοθετεί ένα κοινωνικό τύπο, πιστεύοντας ότι έτσι θα δώσει λύση στο πρόβλημα της μοναξιάς του και θα του εξοικονομήσει την απαιτούμενη ενέργεια. Αυτό οδηγεί συνήθως στις διάφορες μορφές του μη παραγωγικού κοινωνικού τύπου που είναι ο υποτακτικός, ο εκμεταλλευτής, ο σαδιστής, ο μαζοχιστής και ο αυτόματος τύπος. Αναγκαστικά, ο άνθρωπος αυτός που παρακινείται από τις ελλείψεις του, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι κυβερνάει τον εαυτό του ή ότι ελέγχει τη μοίρα του. Είναι έρμαιο στην κριτική και την επιδοκιμασία των άλλων. Πρέπει να συμμορφωθεί με τις επιθυμίες, τους κανόνες και τις ιδιοτροπίες τους, από φόβο μήπως υπονομεύσει τις πηγές του. Αυτό το είδος γεμάτης άγχους εξάρτησης γεννά επίσης εχθρότητα, που μειώνει ακόμα περισσότερο την ελευθερία.
Η μιμητική συμπεριφορά χωρίς εσωτερικό αντίκρισμα και η παθητική συμμόρφωση στις επιταγές επιβραβεύονται ως καλή διαγωγή. Έχουμε λησμονήσει ότι ο κύριος προορισμός του παιδαγωγού είναι η διάπλαση ελεύθερων , υπεύθυνων και συνειδητών πολιτών . Η αφύπνιση των έμφυτων γνώσεων είναι εξίσου ή περισσότερο σημαντική με τις επίκτητες γνώσεις , που συχνά παραμένουν επιφανειακές πληροφορίες . Το συμπεριφορικό μοντέλο της τιμωρίας-ανταμοιβής , είναι η χειρότερη μορφή ψυχολογικής βίας. Κάθε μαθητής δεν αντιμετωπίζεται ως μοναδική και ιδιαίτερη προσωπικότητα αλλά εξαναγκάζεται να συμμορφωθεί σε ένα τυποποιημένο και απάνθρωπο μέσο όρο. Ο υπερβολικός εστιασμός στην εξωτερικότητα και τη χρησιμοθηρία έκοψε τις ρίζες από τις αξίες και μας αποξένωσε από το στο βάθος της ύπαρξης, την Πηγή της Ζωής.

«Ο κακός δάσκαλος μόνο μιλάει
Ο καλός δάσκαλος εξηγεί
Ο ανώτερος δάσκαλος αποδεικνύει
Ο άριστος δάσκαλος εμπνέει και καθοδηγεί στην προσωπική έρευνα».
Για να πετύχει την αποστολή του στη μετάδοση των αξιών, ο εκπαιδευτικός θα πρέπει :
1) Να τις βγάλει από τη ναφθαλίνη και την κατάψυξη
2) Να τις ντύσει με σύγχρονη ενδυμασία, χωρίς να αλλοιώσει την ουσία τους
3) Και το βασικότερο όλων : να τις ζωντανέψει με το καθημερινό του βίωμα.
Μόνο έτσι μπορεί να κερδίσει το σεβασμό και να γίνει παράδειγμα προς μίμηση. Σε αντίθετη περίπτωση δυσφημεί τις αρετές που χάνουν την υπόληψή τους, γίνονται κούφια ρητορική , και προκαλεί αντίθετα αποτελέσματα.
Στην κοινωνία μας είναι πολλοί, δυστυχώς, οι κακοί δάσκαλοι κάθε είδους, που δεν κρατούν τους νόμους που διδάσκουν...
Είναι γνωστό το επεισόδιο με τον Μαχάτμα Γκάντι. Όταν μια μητέρα τον παρακάλεσε να συμβουλέψει το παιδί της να μη τρώει πολλά γλυκά, ο Γκάντι της ζήτησε να επιστρέψουν μετά από μια εβδομάδα και τότε έκανε τη σύσταση στο παιδί . Η μάνα απορριμμένη τον ρώτησε: «Δεν θα μπορούσες να του το πεις από την πρώτη φορά;» Και ο Γκάντι της απήντησε : «Όχι γιατί πριν μια εβδομάδα έτρωγα και εγώ γλυκά»!
Αρκούν όμως, στο υπάρχον εκπαιδευτικό σύστημα, μερικοί φωτισμένοι δάσκαλοι που εναρμονίζουν τα λόγια με τη συμπεριφορά τους , για να έχουμε τα επιθυμητά αποτελέσματα; Μπορεί να ανθίσει η ελεύθερη έρευνα των αξιών ,όταν το σχολείο σήμερα διδάσκει τη "γραμματική" του συστήματος ; ( Καργάκος Σ.) Ή όπως γράφει ο Σεφέρης όταν την παιδεία την κρατούν στα χέρια τους οι «τροπαιούχοι του άδειου λόγου» ;

Οι ερωτήσεις μου είναι σαφώς ρητορικές και γνωρίζουμε όλοι την απάντηση ! Πρέπει να γίνουν τολμηρές και ριζικές αλλαγές στη φιλοσοφία και τη λειτουργία της εκπαίδευσης για να πλησιάσουμε παρόμοιους στόχους.
Για την αναζήτηση της αλήθειας κάθε εκπαιδευτικό σύστημα, από το νηπιαγωγείο έως το Πανεπιστήμιο, θα έπρεπε να εξασφαλίζει μια διαλεκτική και διαλογιστική ατμόσφαιρα. Να γνωρίσουμε στους νέους τη σιωπή, την προσοχή, την αυτοπαρατήρηση, να μην ταυτίζονται με τις σκέψεις τους, αλλά με τη συνειδητότητα. Είναι λυπηρό ότι ο κόσμος ξοδεύει το 1/3 της ζωής του σε σχολεία, Ινστιτούτα, Πανεπιστήμια, χωρίς να γνωρίζει άμεσα τίποτα το ουσιαστικό για τον εαυτό του. Διδάσκονται τα πάντα πάνω στον κόσμο και όμως ξεχνούν το πιο σημαντικό : την Αυτογνωσία! Δίνεται υπερβολική έμφαση στη διανοητική νοημοσύνη, το περίφημο (I.Q.) και παραβλέπονται σκανδαλωδώς η συναισθηματική και η πνευματική νοημοσύνη.
Η έλλειψη ορθής πνευματικής αγωγής εγκυμονεί σοβαρό κίνδυνο για τη Δημοκρατία, την Ελευθερία και την ευημερία της πολιτείας. Αυταρχισμός, μισαλλοδοξία και φανατισμός είναι συμφυή με τη δογματική και ετερόφωτη εκπαίδευση, που μεταβάλλει τους νέους σε πειθήνια αγέλη ανώνυμων καταναλωτών και τυφλών οπαδών.
Μέχρις ότου η πολιτεία αντιληφθεί τη σπουδαιότητα της σωστής και ελεύθερης πνευματικής αγωγής των νέων, οι φωτισμένοι εκπαιδευτικοί και οι πνευματικοί άνθρωποι της χώρας θα πρέπει να καλύψουν το κενό, χρησιμοποιώντας όλα τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους.

ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ "ΒΑΔΙΖΟΝΤΑΣ ΜΕ ΤΙΣ ΑΡΕΤΕΣ"
Αμφιθέατρο Μουσείου της Ακρόπολης
Κυριακή , 19/10/2014



User avatar
osho_st
Site Admin
Posts: 312
Joined: Tue Feb 11, 2014 12:04 am

Re: Ο ορθός τρόπος μετάδοσης των αξιών στους νέους

Postby osho_st » Mon Oct 20, 2014 3:13 pm

Θα ήταν ένα ενδιαφέρον θέμα για συζήτηση το ποιο πάνω κείμενο.
Αρχικά να επισημάνω ότι ένα μεγάλο σύνολο γνώσεων που είναι απαραίτητες για την εργασία μας δεν μπορεί παρά να προσφέρεται αυτούσιο στον μαθητή, μια και δεν είναι δυνατόν να εξετάσει από μόνος του, ορισμένα θέματα που απαιτούν χρόνια έρευνας, συλλογής πληροφοριών και πειραματισμών, έτσι το ότι η ταχύτητα του φωτός είναι αυτή που είναι και δεν μπορεί να την ξεπεράσει ένα κινούμενο σώμα ή και σωματίδιο, δεν μπορεί παρά να τίθεται σαν αξιωματική πρόταση. Το σημαντικό βέβαια είναι να γίνεται κατανοητό ότι κάθε πρόταση της επιστήμης, υπόκειται μακροπρόθεσμα σε πιθανή αμφισβήτηση, όταν και εάν προκύψουν νέα στοιχεία ή άλλες "καλύτερες προτάσεις".

Αλλά πέρα από αυτές τις γνώσεις, υπάρχει ένα μεγάλο πακέτο απόψεων μάλλον, παρά γνώσεων, με συζητήσιμη αξιοπιστία, που ο μαθητές το τρώει στο κεφάλι χωρίς να εμφανίζονται σαν τέτοιες. Έτσι οι θρησκευτικές, πολιτικές, οικονομικές και ιστορικές πληροφορίες, χωράνε αρκετή συζήτηση για το αν θα έπρεπε να εμφανίζονται σαν γνώσεις ή σαν απόψεις ορισμένων ατόμων.
Για παράδειγμα η συλλογιστικές πάνω στην εθνική ταυτότητα, στα σχολεία, εμφανίζουν προφανή προβλήματα αντιφάσεων, δυσ-λειτουργικότητας, και προωθούν έμμεσα φυλετικές διακρίσεις (ιδέ βιβλίο διεπιστημονικής έρευνας πάνω στην εκπέδευση "τι είναι η πατρίδα μας").

Στο θέμα της κοινωνικής προσαρμογής, που αναφέρεις, χωρίς να διαφωνώ, έχω κάποια επισήμανση να κάνω.
Σαν είδος είμαστε βιολογικά προγραμματισμένοι σε μεγάλο βαθμό, να ακολουθούμε τις νόρμες της κοινωνίας που εντασσόμαστε, αλλά και ειδικότερα των γονέων και των "αξιόπιστων" προσώπων. Είναι γεγονός ότι αυτές οι απόψεις που άκριτα ασπαζόμαστε συχνά είναι προβληματικές ή και τελείως λάθος. Αλλά από την άλλη εξασφαλίζουν μια ορισμένη συνοχή στην κοινωνία, παράγοντας την ομάδα που ανήκουμε, αλλά και μας επιτρέπουν να συναλλασσόμαστε εντός της ομάδος θεωρούμενοι αξιόπιστοι.
Δεν ξέρω λοιπόν κατά πόσο θα ήταν σκόπιμο να διδάσκουμε την αμφισβήτηση, από την μια γιατί αυτό θα κλόνιζε την συνοχή της ομάδος, από την άλλη γιατί τα άτομα που αμφισβητούν και ξεφεύγουν από τον μέσο όρο, συχνά αντιμετωπίζουν προβλήματα. Κάποιες φορές θα συμβεί και το αντίθετο φυσικά, έτσι κάποιος που αμφισβητεί την κοινωνικοποίηση που δέχεται, μπορεί να επωφεληθεί από ευκαιρίες τόσο για την κοινωνική του θέση, όσο και για την ατομική του ευτυχία.
Νομίζω οτι κάποια μέση οδός θα ήταν καλύτερη. Ήτοι τα παιδιά να διδάσκονται από τα σχολεία και τους γονείς (μια και η οικογένεια συχνά αποτελεί πολύ ισχυρότερη πηγή παραγωγής κοινωνικής ταυτότητας), τις κοινωνικές νόρμες, αλλά συγχρόνως να τονίζεται ότι οι νόρμες αυτές δεν αποτελούν, και δεν αποτέλεσαν ποτέ αδιαπραγμάτευτες και αντικειμενικές αρχές.

Όσο για τα μαθήματα αυτογνωσίας, αναρωτιέμαι πως θα μπορούσαν να εφαρμοστούν στην πράξη. Αλλά και γενικότερα θα ήθελα να διαβάσω ποιο συγκεκριμένες προτάσεις, πάνω στα πολύ ενδιαφέροντα θέματα που βάζεις.
Μόλις τώρα · Μου αρέσει!


Η απελευθέρωση από το γνωστό.


Return to “Φως σε δράση”

cron