freeforum.gr

δοκιμαστική λειτουργία - συμβουλές καλόδεχτες

Γλωσσική διαφοροποίηση: Η «δημοσιογραφική κοινή»

User avatar
osho_st
Site Admin
Posts: 294
Joined: Tue Feb 11, 2014 12:04 am

Γλωσσική διαφοροποίηση: Η «δημοσιογραφική κοινή»

Postby osho_st » Mon Jul 07, 2014 10:37 am

Από το κείμενο του Σ. Α. Μοσχονά, Γενική Γλωσσολογία http://www2.media.uoa.gr/lectures/lingu ... _press.pdf

Α. Σ. Χατζησαββίδης, Ελληνική γλώσσα και δημοσιογραφικόςλόγος, Αθήνα: Gutenberg, 1999, 131-
148· του ίδιου, «Η μορφολογική ποικιλία του δημοσιογραφικού λόγου ως δείκτης πολιτικής
ιδεολογίας», στο Δημοσιογραφία και γλώσσα: Πρακτικά συνεδρίου (15-16 Απριλίου 2000), επιμ. Π.
Μπουκάλας & Σ. Α. Μοσχονάς, Αθήνα: Μορφωτικό Ίδρυμα της Ε.Σ.Η.Ε.Α., 2001, 141-155. Ο
Χατζησαββίδης εξετάζει τις ακόλουθες μεταβλητές: α) τονικά συστήματα·β) κανόνας τελικού –ν·γ)
θηλυκά ουσιαστικά σε –η, -ης / -εως και –ης /-ητα, -ητος / -τας· δ) τονισμός γενικής επιθέτων
(αμφίβολου / αμφιβόλου)· ε) επιθήματα επιρρημάτων (-α / -ως)· στ) παραθετικά επιθέτων και
επιρρημάτων. Αν και δεν παρουσιάζει στατιστικά στοιχεία, ο Χατζησσαβίδης διαπιστώνει στον
ελληνικό Τύπο ένα είδος υπολειμματικής διμορφίας, δηλ. την επιβίωση της συμβολικής αντίθεσης
δημοτικής-καθαρεύουσας. Αν τοποθετήσουμε τις ελληνικές εφημερίδες στον πολιτικό άξονα
αριστεράς-δεξιάς, θα διαπιστώσουμε, ισχυρίζεται, ότι αυτός συμπίπτει με το συμβολικό άξονα
δημοτικής-καθαρεύουσας. Με άλλα λόγια, όσο πιο αριστερό το φύλλο τόσο μεγαλύτερη χρήση
κάνει της «δημοτικής» (δηλ. μορφολογικών τύπων «ακραίων» ή «ψευτολαϊκών»)· όσο πιο δεξιά
μετακινούμεθα στον πολιτικό άξονα, τόσο συχνότερη γίνεται η χρήση της «καθαρεύουσας» (δηλ.
«λόγιων» τύπων)·καιστομεγάληςκυκλοφορίας «κέντρο» συνωστίζονταιοιτύποιπουαναγνωρισμένα
βρίσκονται «πολύ πιο κοντά στην κοινή νεοελληνική». Κατά τον Χατζησαββίδη, η αντίθεση
δημοτικής-καθαρεύουσας χρησιμοποιείται ακόμα στον Τύπο ως δείκτης ιδεολογικού
προσανατολισμού.

Β. Ά. Ιορδανίδου, «Δημοσιογραφική “κοινή”: Προβλήματα ορισμού», στο Δημοσιογραφία και
γλώσσα, ό.π., 157-164. Η Ιορδανίδου εξετάζει σχηματισμούς όπως εθεωρείτο (θεωρούνταν), διελύθη
(διαλύθηκε), να περιορισθεί (να περιοριστεί) κτλ. Ισχυρίζεται ότι οι «λόγιοι» σχηματισμοί αποτελούν
κυρίως υφολογική και όχι πολιτικο-ιδεολογική επιλογή. Διακρίνει πάντως τις ακόλουθες τάσεις:
- Ριζοσπάστης: Αποφεύγειγενικά τηλόγια μορφολογία. Τύποι όπωςανεχθεί, καλυφθεί, προκηρυχθεί
είναι σπάνιοι, ενώ απουσιάζει το συμφωνικό σύμπλεγμα σθ. Τείνει να επιλέγει από τη
μορφολογία της κοινής νεοελληνικής τις ανεπίσημες επιλογές της καθημερινής γλώσσας.
- Βραδυνή και Απογευματινή: εμφανίζουν αρκετούς λόγιους σχηματισμούς: εγράφη, ελέχθη,
επεδείχθη από τηλεοράσεως, χρωματίσθηκαν, πολλαπλασιάσθηκαν, ενέπιπταν επί της Σοφοκλέους,
υπόσχοντο, πραγματοποιείτο, ισχυρισθούν, υπερασπισθεί κτλ. Χαρακτηριστικό είναι ότι
παρουσιάζονταιμελόγια μορφήλέξειςπουδενέχουνλόγιαπροέλευση: ρίχθηκαν (< ρίπτω, άρα
ερρίφθησαν), ξεπεράσθηκαν, ή αναδύονται «ερμαφρόδιτοι» τύποι: προεβλήθηκαν (μεταξύ του
προεβλήθησαν και του προβλήθηκαν). Άλλες ερμαφρόδιτες δομές: πέραν από τα επίσημα στοιχεία,
πλην τηςκυβέρνησης, μεσούσης τηςχρηματιστηριακής κρίσηςκτλ. Η υπεργενίκευσητης χρήσης του
«ως» δημιουργεί προτάσεις όπως οι ύπουλες κατηγορίες κατέρρευσαν ως πύργος από τραπουλόχαρτα.
- Βήμα και Καθημερινή: Εμφανίζουν αρκετούς λόγιους σχηματισμούς με την εξής σημαντική
διαφορά: είναι σπάνιοι έως ανύπαρκτοι οι ερμαφρόδιτοι σχηματισμοί, υπάρχει δηλαδή
μεγαλύτερη συνέπεια ως προς το χειρισμό των λόγιων τύπων και δομών.
- Αυγή, Έθνος, Ελευθεροτυπία, ΤαΝέα, Ελεύθερος Τύπος, Αυριανή κτλ.: Φαίνεται ότι επιλέγουν
την πολυτυπία τηςκοινής νεοελληνικής. Πολλές φορές παρατηρείται στο εσωτερικό του ίδιου
άρθρου να χρησιμοποιεί ο αρθρογράφος και τους δύο τύπους, με ελεύθερη εναλλαγή, χωρίς
υφολογική διαφοροποίηση (ήρθε/ήλθε, περιοριστεί/περιορισθεί, δεχτεί/δεχθεί κτλ.). Σχετικά
σπάνια εμφανίζονται ερμαφρόδιτες δομές, όπως: οι πιθανότητες στατιστικού σφάλματος
ελαχιστοποιούνται ή και ακυρώνονται ως εκ της επιβεβαιώσεως με αλλεπάλληλες δημοσκοπήσεις της
κατεύθυνσης των ερευνητικών ευρημάτων(Αυγή, 12/3/00).


Η απελευθέρωση από το γνωστό.

Return to “Θέματα σχετικά με την γλώσσα.”

cron