freeforum.gr

δοκιμαστική λειτουργία - συμβουλές καλόδεχτες

Οι λέξεις σαν δομικό ή μη δομικό στοιχείο της γλώσσας

User avatar
osho
Site Admin
Posts: 280
Joined: Tue Feb 11, 2014 12:04 am

Οι λέξεις σαν δομικό ή μη δομικό στοιχείο της γλώσσας

Postby osho » Thu Jun 16, 2016 8:24 pm

Ας αφήσουμε στην άκρη την Ελληνική για να μην δεσμευόμαστε συναισθηματικά, όποιοι τυχόν έχουν συναισθηματικές φορτίσεις ως προς την γλώσσα τους. Και ας πάμε σε μια συζήτηση πάνω στο φαινόμενο της γλώσσας.

Ένας από τους λόγους που συχνά μπερδεύεται η συζήτηση περί γλωσσικής ανωτερότητας μεταξύ καλοπροαίρετων συνομιλητών είναι το ότι μερικοί θεωρούν τις έννοιες για τις οποίες έχει λέξεις μια γλώσσα σε μια δεδομένη περίοδο, σε ένα δεδομένο σύνολο συνομιλητών, σαν βασικό χαρακτηριστικό της γλώσσας, και άλλοι σαν ένα συμπτωματικό στοιχείο που δεν αποτελεί χαρακτηριστικό της γλώσσας, αλλά περιγράφει χαρακτηριστικά της ομάδας αυτής σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο.
Είναι φανερό ότι ανάμεσα σε αυτές τις δύο προσεγγίσεις υπάρχει χάσμα και δεν γίνεται να καλυφθεί εύκολα.

Βέβαια μιλάμε για άτομα που κατανοούν ότι δυνητικά οι γλώσσες μπορούν να παράγουν από μόνες τους ή να ενσωματώσουν λέξεις σε βάθος χρόνου, για οποιαδήποτε έννοια θελήσουν οι ομιλητές τους, οπότε ενώ αποδέχονται την ισοδυναμία τους μακροπρόθεσμα διαφωνούν ως προς την ισοδυναμία τους σε μια εξεταζόμενη περίοδο.

Το ερώτημα λοιπόν της συζήτησης μετατοπίζεται πρακτικά στο τι είναι γλώσσα, ώστε να διαπιστώσει κανείς την σημασία του συγκεκριμένου λεξιλογίου που διαθέτουν οι ομιλητές σε μια δεδομένη περίοδο, σαν χαρακτηριστικό ή μη της γλώσσας.

Για την γλώσσα ο ορισμός ΛΚΝ:

γλώσσα: σύστημα επικοινωνίας μεταξύ των ανθρώπων, που χρησιμοποιεί τους φθόγγους για τη μετάδοση σκέψεων, γνώσεων, πληροφοριών, επιθυμιών και συναισθημάτων

Βεβαίως οι φθόγγοι δεν αποτελούν από μόνοι τους έννοιες, μια και μιλάμε πάντα για φυσικές γλώσσες, αλλά σε συνδυασμό αντιστοιχούν σε έννοιες.
Ενώ όμως η γλώσσα απαιτεί λέξεις, η ίδια η γλώσσα δεν περιγράφεται σαν σύστημα επικοινωνίας από τις συγκεκριμένες λέξεις που χρησιμοποιεί σε μια περίοδο. Το σύστημα αυτό ίσως περιγράφεται καλύτερα από την γραμματική, τον τρόπο που διαχειρίζεται η γλώσσα τους φθόγγους, τον τρόπο που παράγει τις λέξεις και ίσως άλλα χαρακτηριστικά που μένουν και υπάρχουν ανεξάρτητα από τις λέξεις που μπορεί να χρησιμοποιεί μια ομάδα.

ΜΙα παρένθεση σχετικά, ίσως θα έχει τύχει να ακούσετε κάποτε να μιλούν άτομα που δεν βγάζετε άκρη για το λεξιλόγιο που χρησιμοποιούν, όμως η άρθρωση του λόγου τους δεν σας αφήνει αμφιβολία ότι μιλούν την ίδια γλώσσα με σας, ενώ αντίθετα θα έχετε ακούσει σαφώς Ελληνικής καταγωγής λέξεις, που η προφορά τους μέσα στο λόγο ξένων σας ξενίζει.

Έτσι αν φτιάξουμε στο μυαλό μας ένα υποθετικό πείραμα που μια ομάδα γονέων μαθαίνει στα παιδιά της ένα μικρό υποσύνολο των λέξεων - εννοιών που υπάρχουν σε μια γλώσσα σε μια δεδομένη περίοδο, "προφυλάσσοντας" τα από την έκθεση σε άλλες έννοιες - λέξεις, τότε η γλώσσα που θα μιλά αυτή η αποκλεισμένη ομάδα θα είναι η ίδια με την γλώσσα που θα μιλούν τα μη αποκλεισμένα άτομα, ως προς την δομή της, έστω και αν η μια ομάδα έχει σημαντικά πιο πλούσιο λεξιλόγιο από την άλλη.

Με αυτή την λογική καταλήγει κανείς στο συμπέρασμα της ισοτιμίας των γλωσσών ανεξάρτητα από το λεξιλόγιο της κάθε μιας.
Καταλαβαίνω ότι αυτό ξενίζει όποιον είναι εξοικειωμένος με μια προσέγγιση της γλώσσας θεωρώντας ότι οι λέξεις της αποτελούν τον ακρογωνιαίο ίσως και μοναδικό της λίθο, όμως η γενικότερη προσέγγιση της γλωσσολογίας που παρατηρεί το φαινόμενο γλώσσα, βλέπει τις λέξεις σαν χαρακτηριστικό της συγκεκριμένης ομάδας, που σε μια περίοδο χρησιμοποιεί την γλώσσα και όχι σαν βασικό χαρακτηριστικό της γλώσσας μια και το λεξιλόγιο θεωρείται ταχέως μεταβαλλόμενο ανεξάρτηττα από τα "υπόλοιπα" χαρακτηριστικά της γλώσσας, ή την γλώσσα......


Η απελευθέρωση από το γνωστό.

User avatar
osho
Site Admin
Posts: 280
Joined: Tue Feb 11, 2014 12:04 am

Re: Οι λέξεις σαν δομικό ή μη δομικό στοιχείο της γλώσσας

Postby osho » Thu Jun 16, 2016 8:35 pm

Η ισοτιμία των γλωσσών είναι θεωρητικά δεδομένη. Αυτό μπορεί να το πιστοποιήσει κάθε γλωσσολόγος.
Όπως και η ισοδυναμία σε βάθος χρόνου. Η αμφισβήτηση έχει νόημα μόνο σε μια χρονική τομή. Και για αυτό έθεσα το ερώτημα αν οι συγκεκριμένες λέξεις που έχει σε μια χρονική περίοδο σε μια ομάδα χρηστών, αποτελούν βασικό δομικό στοιχείο της γλώσσας.

Η "σημασία" μιας γλώσσας σε μια χρονική περίοδο, καθορίζεται από την πολιτισμική θέση της ομάδας χρηστών που την χρησιμοποιεί. Έτσι μια lingua franca δεν έχει κάποια σημασία αφ εαυτής αλλά σαν εργαλείο μιας κυρίαρχης πολιτισμικά ομάδας.

----------
Για να θεωρηθεί μια γλώσσα νεκρή θα πρέπει να μην υπάρχουν σήμερα φυσικοί ομιλητές της. Αν όμως υπάρχει μια μετεξέλιξη της γλώσσας αυτής σε μια κάπως διαφοροποιημένη διάλεκτο μήπως κακώς θεωρείται νεκρή;
Για να απαντηθεί το ερώτημα θα πρέπει να ξεκαθαρίσει κανείς στο μυαλό του, αν η νέα διάλεκτος διαφέρει ουσιαστικά από την παλαιότερη.
Πόσες και ποιες είναι οι αλλαγές που θεωρείς ικανές να ορίσουν ότι σε μια γλώσσα έχει επέλθει ουσιαστική αλλαγή, ώστε πλέον να θεωρείται διαφορετική από την μητρική της; Πχ. αν αλλάξει το πτωτικό σύστημα ή οι φθογγικές αξίες, έχουμε αρκούντως ισχυρές αλλαγές?
Η γλωσσολογία μελετά αυτές τις αλλαγές και τις θεωρεί βασικά στοιχεία της γλώσσας, που επιτρέπουν ή εμποδίζουν μια παλαιότερη μορφή γλώσσας να είναι κατανοητή χωρίς εκπέδευση από τους ομηλητές της νεότερης εκδοχής. Έτσι οι διαφορές που διακρίνουμε ανάμεσα στην Λατινική και τα Γαλλικά και τις άλλες λατινογενείς γλώσσες, θεωρείς ότι είναι αρκετές για να θεωρηθεί η Λατινική νεκρή σύμφωνα με τον ορισμό της νεκρής γλώσσας?

Παρατηρώντας την αθρόα είσοδο λέξεων της Αγγλικής σαν δάνεια ή αντιδάνεια στην Ελληνική, αναρωτιέμαι μήπως θα πρέπει να γράψουμε στα παλαιά μας υποδείματα τις θεωρίες της γλωσσολογίας, ότι δηλαδή τα δάνεια και τα αντιδάνεια ενσωματώνονται και αποτελούν μέρος της γλώσσας και να λέμε ότι μιλάμε αγγλικά!


Η απελευθέρωση από το γνωστό.

User avatar
osho
Site Admin
Posts: 280
Joined: Tue Feb 11, 2014 12:04 am

Re: Οι λέξεις σαν δομικό ή μη δομικό στοιχείο της γλώσσας

Postby osho » Thu Jun 16, 2016 8:43 pm

Η περιγραφή της γλώσσας σαν εργαλείο στοχεύει στο να εξηγήσει κάποια σχετικά με την λειτουργία και την φύση της, και δεν αποτελεί υποτίμηση. Για να είμαστε λίγο ποιο αυστηροί, θεωρείται σαν πρωταρχική και εγγενής ιδιότητα των ανθρωπίνων κοινωνιών. Κάτι που δεν την καθιστά καθόλου υποτιμημένη.
Σαν τέτοια, ο μόνος τρόπος να υπάρξει μια γλώσσα κατώτερη από άλλη, είναι να έχεις μια κοινωνική ομάδα που οι εγγενείς ανθρώπινες ιδιότητές της να είναι λειψές...... Τότε και η γλώσσα θα ήταν εγγενώς κατώτερη.
Οι παρατηρήσεις μας ανά τον κόσμο δεν έχουν βρει μέχρι στιγμής κάποια γλώσσα που να εμφανίζει εγγενείς εκφραστικές αδυναμίες.

Η ιδιαιτερότητα της επιστήμης όμως είναι ότι κατά κανόνα αν όχι πάντα, θα υπάρχει κάποιος που θα χρησιμοποιήσει τα συμπεράσματά ενός άλλου επιστήμονα και θα καταλήξει σε άτοπα ή θα κάνει μια παραπλήσια έρευνα με τελείως διαφορετικά αποτελέσματα ή θα κάνει πάρτι γιατί θα βρει λάθη σε μια δημοσίευση άλλου επιστήμονα. Βλέπεις ο χώρος της επιστήμης είναι έντονα συνεργατικός και αλληλοεξαρτόμενος αλλά και ανταγωνιστικός ώστε κάθε ένας να περιμένει την ευκαιρία να βγάλει το μάτι κάποιου άλλου με μια δημοσίευση που θα αποδεικνύει την σφαλερότητα του προηγούμενου.
Έτσι θεωρίες που δεν αφορούν περιθωριακά στοιχεία, που κανείς άλλος δεν θα ενδιαφερθεί να ψάξει, δύσκολα θα επιβιώσουν και ακόμα πολύ ποιο δύσκολα θα γίνουν αποδεκτές ευρύτερα.
Παρόλα αυτά δεν αποκλείεται και να συμβεί κάποτε. Πχ. ο Μπερνάλ μπορεί για εθνικιστικούς λόγους να έφτιαξε μια ψευδεπιστημονική έρευνα, αλλά είχε σαν αφορμή ένα πραγματικό γεγονός που παρατήρησε. Μια ρομαντική - εθνικιστική - φυλετική θεώρηση της Ευρωπαϊκής ιστορίας. Και επειδή πέτυχε ένα πραγματικό άθλο, κάθονται ένα κάρο επιστήμονες και ασχολούνται με τις θεωρίες του "καθαρίζοντας την ήρα απο στο στάρι" αντί να γελάνε συνολικά με τα ψευδο-επιστημονικά συμπεράσματα που καταλήγει.
Και πάλι όμως, το ότι πέτυχε ένα σωστό σημείο, δεν τον καθιστά συνολικά αποδεκτό στην επιστημονική κοινότητα. Τα βιβλία του συνολικά μένουν στο χώρο της ψευδοεπιστήμης.

Εκείνο που διαφεύγει από μερικούς καλοπροαίρετους συνομηλητές, που βλέπουν την γλωσσολογία σαν αντεθνική ψευδοεπιστήμη, είναι πως το σύνηθες είναι η παραγωγή ψευδοεπιστημονικών εθνικιστικών μύθων, και όχι εθνοκτόντων μύθων. Ειδικά δε για την γλώσσα, οι εθνικιστικοί μύθοι ιδιαίτερα μεγάλο αριθμό και απήχηση. Ιδέ Λαιρναίο κείμενο για μια καλή συλλογή από δάφτους, που περιφέρεται στο διαδύκτιο χρόνια τώρα, παραλλάσσοντας συνεχώς.


Η απελευθέρωση από το γνωστό.

User avatar
osho
Site Admin
Posts: 280
Joined: Tue Feb 11, 2014 12:04 am

Re: Οι λέξεις σαν δομικό ή μη δομικό στοιχείο της γλώσσας

Postby osho » Thu Jun 16, 2016 8:51 pm

Συχνά συναντάω κάποιους να φωνάζουν για τραγικές αλλαγές στην γλώσσα που καταστρέφουν την εθνική μας ενότητα, ή και την νοητική μας ικανότητα.
Όμως συνήθως λέγοντας αλλαγές στην γλώσσα, αναφέρονται σε αλλαγές στην γραφή κάτι που δεν είναι ταυτόσημο, μια και η γραφή είναι συμβολική αναπαράσταση της γλώσσας και όχι η ίδια η γλώσσα. Έτσι το μονοτονικό δεν είναι αλλαγή στην γλώσσα. Τι θα αλλάξει στην γλώσσα που επικοινωνούμε, αν γράφουμε epikinonoume ή επικινονουμε?
(Τα σκεπτικά αυτά δεν θεωρούν ότι η γλώσσα υφίσταται μόνο ως προς την προφορική επικοινωνία, αλλά αποδέχονται την ευρύτατα αποδεκτή θέση της "προτεραιότητας του προφορικού λόγου". )

Η πλέον ακραία γλωσσική αλλαγή που επιβλήθηκε από όσο ξέρω στην Ελλάδα, έγινε μετεπανασταικά με την υιοθέτηση μιας αττικής διαλέκτου και τον καθαρισμό της γλώσσας από δάνεια καθώς και την ομογενοποίηση μέσω της διδασκαλίας της ομιλούμενης γλώσσας. Αυτό βαθμιαία βοήθησε στην δημιουργία της γνωστής διγλωσσία καθαρεύουσας δημοτικής. Κάτι που σχετικά πρόσφατα μια δευτερεύουσας σημασίας αλλαγή προσπάθησε να λύσει με την εφαρμογή της δημοτικής σαν επίσημη γλώσσα του κράτους.

Οι ακραίες αλλαγές στην γραφή που έχουν προταθεί, σαν αλλαγές στην ιστορική ορθογραφία, δεν είναι σε αντίθεση με την εξέλιξη της γλώσσας, αλλά μάλλον τείνουν να ακολουθούν τις αλλαγές στην γλώσσα παρά να την παραβιάζουν. Δεν σημαίνει όμως ότι είναι πάντα και σκόπιμο να εφαρμοστούν.


Η απελευθέρωση από το γνωστό.

User avatar
osho
Site Admin
Posts: 280
Joined: Tue Feb 11, 2014 12:04 am

Re: Οι λέξεις σαν δομικό ή μη δομικό στοιχείο της γλώσσας

Postby osho » Thu Jun 16, 2016 8:54 pm

Η επιβολή κάποιων ορίων ταχύτητας και κανόνων στους δρόμους για να μην σκοτωνόμαστε, δεν μου φαίνεται και τόσο φασιστική. Από την στιγμή που τα κείμενα οφείλουν να είναι αναγνωσιμα από ένα συγκεκριμένο σύνολο, αυτό το σύνολο πρέπει να έχει ορισμένους κανόνες γραφής. Και όταν παρατηρείται ότι υπάρχει σκοπιμότητα αλλαγών, οι άνθρωποι που ασχολούνται με το θέμα σε επιστημονική βάση, οφείλουν να προτείνουν τις αλλαγές.
Έτσι η επιβολή μερικών αλλαγών στην γραφή κατά κανόνα έπεται της συνειδητοποίησης σε ευρεία σύνολα του πληθυσμού της χρησιμότητας της αλλαγής.

Αλλά μην νομίζουμε ότι η αλλαγή στην αττική διάλεκτο μετεπαναστατικά έγινε σαν απαίτηση του λαού. Επιβολή ήταν και αυτή, όπως και η ορθογραφία που χρησιμοποιούμε σήμερα μέσω επιβολής καθιερώθηκε. Και αν σήμερα οι αλλαγές προκύπτουν σε μεγάλο βαθμό άν όχι απόλυτα, σαν απαίτηση ενός μεγάλου μέρους της κοινωνίας και σίγουρα των πλέον ειδικών στο θέμα, παλαιότερα δεν τύχαιναν ούτε επιστημονικής, ούτε κοινωνικής καταξίωσης πριν εφαρμοστούν.

Οπότε κανείς φασίστας δεν πρόκειται να επιβάλει να χρησιμοποιούμε πέντε φωνήεντα στην γραφή, αφού τόσα έχουμε στην ομιλία. Όμως πολλοί παρατηρούν το γενονός και έχουν κάθε δικαίωμα να προτείνουν ή να μην προτείνουν απλοποιήσεις που να ακολουθούν την φωνολογία. Η κοινωνία από εκεί και πέρα φαίνεται ότι είναι σε μεγάλο βαθμό θετικότερη των γλωσσολόγων, που διακρίνονται για συντηρητισμό παρά για διάθεση αλλαγών (όπως φαίνεται ότι φαντάζεσαι), προς την αλλαγή αυτή. Έτσι τα φραγγολεβαντίνικα παρόλο τον πόλεμο που δέχονται και τις απαγορεύσεις, χρησιμοποιούνται σε μεγάλο βαθμό.


Η απελευθέρωση από το γνωστό.

User avatar
osho
Site Admin
Posts: 280
Joined: Tue Feb 11, 2014 12:04 am

Re: Οι λέξεις σαν δομικό ή μη δομικό στοιχείο της γλώσσας

Postby osho » Thu Jun 16, 2016 8:56 pm

Εδώ να σημειώσω μια παρατήρηση ενός φίλου, που ήταν και η αφετηρία για το νήμα αυτό, την οποία και σχολιάζω μετά.
Αν έχω καταλάβει το σκεπτικό του αυτό που λέει είναι το εξής:
Η ανθρώπινη νοημοσύνη είναι ίδια ανεξάρτητα από την γεωγραφική θέση κάποιου πληθυσμού. Η "επικοινωνιακή έκφραση" (γλώσσα) αυτής της νοημοσύνης, λοιπόν, θα είναι ισοδύναμη. Απλώς, θα υπάρχει μια διαφοροποίηση ως προς τις ανάγκες που θα εξυπηρετεί.
Αν οι ανάγκες αλλάξουν, η κάθε γλώσσα είναι ικανή να προσαρμοστεί σε αυτές. Άρα, "οι γλώσσες είναι ισοδύναμες".

Σε όλα αυτά θα μπορούσε να υπάρχει ισχυρός αντίλογος , αλλά ας δεχθούμε πως είναι έτσι.
Αυτή η "δυνητική ισοδυναμία" όμως φαίνεται να είναι μια πολύ αφηρημένη έννοια όταν συγκρίνουμε μια γλώσσα χιλίων λέξεων με μια γλώσσα διακοσίων χιλιάδων λέξεων. Στο φανταστικό αυτό παράδειγμα, η πρώτη γλώσσα θα είναι το δημιούργημα ενός πολύ απλούστερου πολιτισμού από αυτόν που δημιούργησε και χρησιμοποιεί την δεύτερη.

Οι πολιτισμοί είναι "ισοδύναμοι"; Αν τους εξετάσουμε ως προς την πολυπλοκότητα, αναμφισβήτητα δεν είναι. Αυτό θα αντικατοπτρίζεται και στην γλώσσα που έχουν παράξει. Πολλές από τις έννοιες που χρησιμοποιούμε σήμερα δεν θα μπορούσαν να υπάρξουν ούτε περιφραστικά στον λόγο, στην σκέψη των ανθρώπων μιας νομαδικής φυλής πριν 100.000 χρόνια. Δεν μιλάμε απλώς διαφορετικά, σκεφτόμαστε διαφορετικά από εκείνους τους προγόνους μας. Σκεφτόμαστε πιο πολύπλοκα και ως εκ τούτου (ή λόγω του ότι) χρησιμοποιούμε διαφορετικές γλώσσες.

Φυσικά, αν πάρουμε πολιτισμούς που βρίσκονται σε συνεχή και στενή επικοινωνία, πολιτισμούς που πάνε χέρι-χέρι (π.χ. Ελλάδα, ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, Αίγυπτο κλπ), θα θεωρούσα προφανές ότι υπάρχει μια αμφιμονοσήμαντη αντιστοίχιση εννοιών. Αν όμως ξαφνικά ανακαλύψουμε ένα απομονωμένο νησί με ανθρώπους που βρίσκονται στην λίθινη εποχή, ο ισχυρισμός πως "διαθέτουν μια γλώσσα ισοδύναμη των Αγγλικών" θα φανεί αστείος σε οποιονδήποτε λογικό άνθρωπο.
Γλώσσα με χίλιες λέξεις δεν νομίζω ότι υπάρχει, αλλά μπορεί να κάνω και λάθος. Ας πάμε σε ένα ποιο ρεαλιστικό αριθμό ως προς ένα ελάχιστο, ας πούμε 25.000 λέξεις. Πάλι έχουμε μια κολοσσιαία διαφορά από μια γλώσσα που οι ομιλητές χρησιμοποιούν 250000 λέξεις. Είναι σαφές ότι ένα κάρο έννοιες που χρησιμοποιούν οι ομιλητές της "πλούσιας" δεν έχουν αντίκρισμα στις έννοιες που χρησιμοποιούν οι ομιλητές της "φτωχής". Συμβαίνει μάλλον και το ανάποδο, μια και οι φτωχοί είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα έχουν και λέξεις για πράγματα που δεν χρησιμοποιούν οι πλούσιοι.
Αλλά ας υποθέσουμε ότι δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο για ευκολία στην συζήτηση.

Κάποια τώρα ωραία πρωία οι φτωχοί ανακαλύπτουν ότι χρειάζονται καμιά 200 νέες λέξεις, γιατί στην ζωή τους προστέθηκαν κάπου 200 νέες έννοιες. Μαζεύονται λοιπόν μερικοί που τους αφορούν άμεσα οι νέες έννοιες και ορίζουν 200 νέες λέξεις για τις έννοιες αυτές, ( δανείζονται από τους πλούσιους, φτιάχνουν νέες λέξεις ή χρησιμοποιούν παλαιές με διπλό νόημα, όλες αυτές οι πρακτικές θεμιτές και υπαρκτές στην ιστορία. Τέλος η γλώσσα τους έχει πλέον 25.200 λέξεις, και περιγράφει 200 νέες έννοιες.
Βλέπουμε δηλαδή ότι δεν υπάρχει αντικειμενικό πρόβλημα να αυξηθούν οι έννοιες που περιγράφονται από τις λέξεις μιας γλώσσας. Μάλιστα το γεγονός έχει εμφανιστεί στην ιστορία σχεδόν όπως το περιγράφω, με τον κωδικό "Ναβάχο".

Ας πάρουμε όμως ένα άλλο παράδειγμα που μου πρότεινε ο γνωστός άσπονδος εχθρός μου για να με αποστομώσει. Έστω ότι μερικοί από τους "φτωχούς" μας ομιλητές, πάνε να ζήσουν σε μια "πλούσια" χώρα, όπου τυγχάνουν εξαιρετικής παιδείας και έρχονται σε επαφή με όλα τα καλούδια της σύγχρονης τεχνολογικής εποχής. Τα ενσωματώνουν σαν έννοιες στο μυαλό τους και τα περνάνε στην γλώσσα τους, όσο μιλάνε μεταξύ τους, πχ σαν δάνεια. Το ερώτημα που μου θέτει είναι αν αυτοί οι άνθρωποι θα μιλάνε πλέον την ίδια γλώσσα με τους υπόλοιπους της αρχικής τους ομάδας.

Προφανώς μου λέει, ότι για να μπορέσουν να συνεννοηθούν με τους φτωχούς αδελφούς τους, θα χρειαστούν ατέλειωτα μαθήματα για να τους εξηγήσουν τις έννοιες με τις οποίες είναι πλέον εξοικειωμένοι. Κατ αυτή την έννοια η γλώσσα των εκπαιδευμένων είναι διαφορετική από αυτή που μιλούν οι χωριάτες στην πατρίδα τους.
Το όλο σκεπτικό έχει μια σοβαρή βάση. Ξεκινά όμως από μια αφανή υπόθεση. Ότι η γλώσσα είναι προϊόν της κουλτούρας, ενώ νομίζω ότι το ορθότερο είναι πως επηρεάζεται από την κουλτούρα για να ικανοποιήσει τις εκάστοτε ανάγκες έκφρασης εννοιών. Δεν θέλω να πω ότι είναι απολύτως ανεξαρτητοποιημένη από την κουλτούρα, όμως διατηρεί μια ορισμένη ανεξαρτησία ώστε να δικαιούμαστε να την εξετάζουμε αυτόνομα.

Και να φανεί τι θέλω να πω, μια και ίσως δεν το διατυπώνω αυστηρά, πάμε στο προηγούμενο παράδειγμα.
Ας υποθέσουμε ότι οι εκπαιδευμένοι "φτωχοί" μας, διατηρούν αναλλοίωτη την γνώση της γλώσσας της αρχικής τους ομάδας, και η γλώσσα της ομάδας δεν έχει υποστεί στο διάστημα που αυτοί εκπαιδεύονταν σοβαρές αλλαγές. Παρέα τώρα με τους εκπδευμένους επισκέπτονται τους χωριάτες και μερικοί πλούσιοι.
Είναι νομίζω προφανές ότι οι πλούσιοι θα έχουν πολύ μεγαλύτερες δυσκολίες επικοινωνίας, μια και δεν θα έχουν έστω κάποιο κοινό υποσύνολο εννοιών που να μπορούν να επικοινωνήσουν με τους φτωχούς. Δεν θα μπορούν να καταλάβουν χωρίς να εκπαιδευτούν την διαφορά ανάμεσα στο φίδι, την πέτρα, το φαγητό και το ξυλοφόρτωμα. Αλλά και αυτό είναι δευτερεύον, σημαντικότερο πρόβλημα είναι ότι δεν θα έχουν γνώση των φθόγγων της γλώσσας, ώστε να μπορούν να καταλάβουν αυτόματα την φθογγική αξία των λέξεων. δεν θα γνωρίζουν την γραμματική και τον τρόπο δόμησης της γλώσσας. δεν θα μπορούν να πιάσουν τα υπονοούμενα και τα αστεία, την σημασία στον τονισμό, γενικά δεν θα μιλάνε την γλώσσα. Όμως αυτά τα προβλήματα θα είναι ανύπαρκτα για τους εκπαιδευμένους, που θα έχουν σαν δυσκολία να εξηγήσουν νέες έννοιες στην ομάδα, έχοντας όμως κοινή γλώσσα με την ομάδα για να το κάνουν.

Έτσι το παράδειγμα που έφερε ο φίλος, αν το δούμε ποιο ρεαλιστικά συνίσταται στο ερώτημα αν ο καθηγητής πανεπιστημίου με πτυχία σε φιλοσοφική, πληροφορική και βιολογία, μιλά την ίδια γλώσσα με ένα αγράμματο χωριάτη από το χωριό του. Ναι μιλά την ίδια γλώσσα, η διαφορά τους βρίσκται σε γνώσεις και έννοιες που ο ένας δεν διαθέτει. Είναι σχήμα λόγου αυτό που συχνά λέμε ότι "δεν μιλάνε την ίδια γλώσσα", για να δηλώσει διαφορές σε γνωστικό αντικείμενο και ικανότητα εξαγωγής συμπερασμάτων.

Εργαλείο μάλλον για να διαδοθεί η κουλτούρα, παρά προϊόν της κουλτούρας.


Η απελευθέρωση από το γνωστό.


Return to “Θέματα σχετικά με την γλώσσα.”